«Πρώτη εγκατάσταση» με νέο ορισμό: γιατί το ιστορικό ενός ακινήτου στην Κύπρο μετρά πλέον όσο και η τοποθεσία του

«Πρώτη εγκατάσταση» με νέο ορισμό: γιατί το ιστορικό ενός ακινήτου στην Κύπρο μετρά πλέον όσο και η τοποθεσία του
16 November 2026

Για χρόνια, το αν ένα ακίνητο στην Κύπρο υπόκειται σε ΦΠΑ κρινόταν από ένα απλό ερώτημα: είναι καινούργιο ή έχει χρησιμοποιηθεί; Ένα κτίριο που ολοκληρώθηκε και έμεινε κλειστό για πέντε χρόνια θεωρούνταν κατά κανόνα χρησιμοποιημένο, άρα εκτός ΦΠΑ κατά τη μεταπώληση.

Αυτό το κριτήριο άλλαξε. Στις 11 Νοεμβρίου 2026 το Τμήμα Φορολογίας εξέδωσε την Εγκύκλιο 6/2026, με διευκρινίσεις για τη μεταχείριση ΦΠΑ της ακίνητης ιδιοκτησίας μετά τις νομοθετικές τροποποιήσεις που ισχύουν από την 1η Σεπτεμβρίου 2026. Η σημαντικότερη διευκρίνιση αφορά το τι σημαίνει πραγματικά «πρώτη εγκατάσταση» και «πρώτη χρήση».

Ο Head of Transactions της Delfi Properties Cyprus, Χαράλαμπος Κωνσταντίνου, συνοψίζει τα βασικά σημεία και τι σημαίνουν στην πράξη για όποιον αγοράζει, πωλεί ή κατέχει ακίνητο στην Κύπρο.

Τι άλλαξε

Με το νέο πλαίσιο, ένα ακίνητο θεωρείται ότι έχει υποστεί πρώτη εγκατάσταση μόνο όταν έχει χρησιμοποιηθεί ή αξιοποιηθεί πραγματικά και συστηματικά για τουλάχιστον 18 μήνες.

Αυτό δεν προϋποθέτει συνεχή καθημερινή χρήση. Κατοίκηση, εμπορική χρήση ή εκμίσθωση μπορούν όλες να πληρούν το κριτήριο, εφόσον η χρήση είναι πραγματική, συνεπής και σύμφωνη με τον προορισμό του ακινήτου.

Τι δεν πληροί το κριτήριο: η ολοκλήρωση ενός κτιρίου που μένει κενό, η περιστασιακή χρήση για επιδείξεις, ή απλώς το πέρασμα του χρόνου. Το ημερολόγιο από μόνο του δεν αρκεί πλέον.

Γιατί έχει σημασία

Η διάκριση επηρεάζει τέσσερις περιπτώσεις που συναντούμε τακτικά:

Ακίνητα που δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ. Η παρέλευση πέντε ετών από την ολοκλήρωση δεν αρκεί πλέον, από μόνη της, για να θεωρηθεί το ακίνητο χρησιμοποιημένο για σκοπούς ΦΠΑ. Ένα διαμέρισμα που ολοκληρώθηκε το 2021 και δεν κατοικήθηκε ποτέ είναι, για τον ΦΠΑ, ακόμη καινούργιο.

Επενδυτικά ακίνητα. Ακίνητο που εκμισθώνεται και λειτουργεί συστηματικά για τουλάχιστον 18 μήνες μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει υποστεί πρώτη εγκατάσταση, ακόμη και αν αλλάξει ιδιοκτήτης. Για τους επενδυτές, ένα τεκμηριωμένο ιστορικό εκμίσθωσης αποκτά αξία από μόνο του.

Κενά ακίνητα. Όσα χρόνια κι αν έχουν περάσει από την ολοκλήρωση, ένα κενό ακίνητο δεν θεωρείται αυτόματα ότι έχει κατοικηθεί. Ιδιοκτήτες με απούλητο απόθεμα πρέπει να το λάβουν υπόψη στην τιμολόγηση και στις προσδοκίες των αγοραστών τους.

Ανακαινίσεις. Ο μειωμένος συντελεστής 5% για εργασίες ανακαίνισης και επισκευής εφαρμόζεται σε ιδιωτικές κατοικίες για τις οποίες έχουν παρέλθει τουλάχιστον τρία χρόνια από την πρώτη εγκατάσταση. Η περίοδος των 18 μηνών συστηματικής χρήσης τρέχει παράλληλα με την τριετία, δεν προστίθεται σε αυτήν.

Απόδειξη, όχι δήλωση

Το Τμήμα Φορολογίας είναι σαφές ότι η πραγματική χρήση πρέπει να τεκμηριώνεται. Κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος, ενοικιαστήρια έγγραφα και άλλα σχετικά στοιχεία μπορεί να ζητηθούν για να αποδειχθεί ότι το ακίνητο χρησιμοποιήθηκε ή αξιοποιήθηκε εμπορικά.

Στην πράξη, το χαρτοφυλάκιο εγγράφων ενός ακινήτου επηρεάζει πλέον άμεσα τη φορολογική του μεταχείριση. Πωλητής που δεν μπορεί να τεκμηριώσει 18 μήνες χρήσης ενδέχεται να δει το ακίνητό του να αντιμετωπίζεται ως καινούργιο, με ΦΠΑ 19% αντί για μεταβιβαστικά τέλη. Αγοραστής που υποθέτει «είναι πέντε ετών, άρα δεν έχει ΦΠΑ» μπορεί να κάνει λάθος.

Τι σημαίνει για εσάς

Αν αγοράζετε. Ζητήστε το ιστορικό χρήσης πριν ζητήσετε έκπτωση στην τιμή. Πιστοποιητικό ολοκλήρωσης, λογαριασμοί ρεύματος, ενοικιαστήρια. Αν το ακίνητο ήταν κενό, ξεκαθαρίστε τη θέση ΦΠΑ πριν υπογράψετε, γιατί αλλάζει το συνολικό κόστος της αγοράς.

Αν πωλείτε. Συγκεντρώστε τα αποδεικτικά τώρα. Ένα τεκμηριωμένο ιστορικό κατοίκησης ή εκμίσθωσης δεν είναι πλέον διοικητική λεπτομέρεια. Μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια μεταπώληση και σε μια συναλλαγή με ΦΠΑ.

Αν είστε επενδυτής. Η συστηματική εκμίσθωση για 18 μήνες ή περισσότερο κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα: παράγει εισόδημα και θεμελιώνει την πρώτη εγκατάσταση. Και τα δύο αυξάνουν την αξία του ακινήτου για τον επόμενο αγοραστή.

Αν είστε developer. Οι ολοκληρωμένες, απούλητες μονάδες δεν «ωριμάζουν» σε χρησιμοποιημένες με τον χρόνο. Κάθε μία παραμένει καινούργια για τον ΦΠΑ μέχρι να χρησιμοποιηθεί πραγματικά για 18 μήνες, και αυτό πρέπει να αποδεικνύεται.

Το συμπέρασμα

Όπως το θέτει ο Χαράλαμπος: στη σημερινή αγορά, το ιστορικό ενός ακινήτου μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό με την τοποθεσία, την κατάσταση και την τιμή του. Η ημερομηνία ολοκλήρωσης σάς λέει πότε τελείωσε ένα κτίριο. Δεν σας λέει πλέον πώς φορολογείται.

Αν εξετάζετε μια συναλλαγή και δεν είστε βέβαιοι πώς εφαρμόζεται η Εγκύκλιος 6/2026, μιλήστε μαζί μας πριν δεσμευτείτε. Θα εξετάσουμε μαζί σας το πραγματικό ιστορικό του ακινήτου και θα σας πούμε πού βρίσκεται.

 

Πηγή: Τμήμα Φορολογίας Κύπρου, Εγκύκλιος 6/2026, 11 Νοεμβρίου 2026. Το άρθρο αποτελεί γενική ενημέρωση και όχι φορολογική ή νομική συμβουλή. Επιβεβαιώστε τη θέση κάθε συγκεκριμένου ακινήτου με αδειούχο επαγγελματία.



Delfi AI Chat
✖
Ο βοηθός φορτώνει...